Hiệp định đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP) – Cơ hội và thách thức

Ngày đăng: 19/11/2020

Mục lục

Hiệp định đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP)

Có thể nói, chúng ta đã và đang tiếp tục trải qua một năm kinh tế đầy biến động. Nhiều năm về sau nữa, 2020 chắc chắn vẫn còn tồn đọng trong tâm trí của mỗi người với ký ức không mấy đẹp đẽ bởi dịch bệnh toàn thế giới, lũ lụt riêng miền Trung Việt Nam.

Nhưng bạn biết đấy, thế giới không vì bất cứ ai đứng yên mà dừng lại. Càng trong điều kiện cùng với những thử thách khó khăn, càng thể hiện được ý chí toàn dân, bộc lộ rõ nét thế mạnh của sự lãnh đạo các cấp. Cùng mối quan hệ chung tay giữa các dân tộc. Đặc biệt qua các hiệp định được duy trì và tiếp tục phát triển.

Việt Nam phát huy vai trò Chủ tọa trong hiệp định đối tác kinh tế toàn diện khu vực 2020

Hiệp định đối tác kinh tế toàn diện khu vực ký kết năm 2020 là một minh chứng cho vấn đề bạn không thể hạ gục bất cứ dân tộc đoàn kết nào dù bạn có sức sát thương tàn bạo ra sao. Với vai trò Chủ tọa luân phiên của Hiệp định RCEP, Việt Nam đã phát huy rất tốt vai trò Chủ tịch ASEAN 2020, dẫn dắt ASEAN để đạt được thành quả là việc ký kết Hiệp định RCEP ngày 15/11/2020.

Hiệp định đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP) là gì?

Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (tiếng Anh: Regional Comprehensive Economic Partnership, viết tắt RCEP) là một hiệp định thương mại tự do (FTA) bao gồm 10 nước thành viên ASEAN và 5 quốc gia mà ASEAN đã ký hiệp định thương mại tự do (Australia, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và New Zealand).

Hiệp định được ký kết bởi Bộ trưởng Kinh tế của 15 quốc gia kể ở trên vào ngày 15/11/2020. Hiệp định này chính thức kết thúc quá trình đàm kéo dài phán 8 năm. Hiệp định RCEP cũng được kỳ vọng sẽ tạo nên một thị trường thương mại tự do lớn nhất từ trước đến nay.

Khi nào hiệp định đối tác kinh tế toàn diện khu vực có hiệu lực thực thi?

Ngày 15/11/2020, 15 nước thành viên RCEP (trừ Ấn Độ) đã ký kết RCEP. Hiệp định này sẽ chính thức có hiệu lực trong vòng 60 ngày kể từ ngày được thông qua

RCEP và TPP khác nhau như thế nào?

RCEP (Hiệp định đối tác toàn diện khu vực) là một hiệp định thương mại tự do chất lượng cao hướng tới mục tiêu hình thành quan hệ đối tác toàn diện giữa khối ASEAN với 6 đối tác, gồm:Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Úc, New Zealand còn được gọi là ASEAN +5.

Còn TPP, viết tắt của từ Trans-Pacific Strategic Economic Partnership Agreement (Hiệp định đối tác kinh tế xuyên Thái Bình Dương), là một hiệp định, thỏa thuận thương mại tự do giữa 12 quốc gia với mục đích hội nhập nền kinh tế khu vực Châu Á – Thái Bình Dương. 12 thành viên của TPP bao gồm: Úc, Brunei, Chile, Malaysia, Mexico, New Zealand, Canada, Peru, Singapore, Việt Nam, Mỹ và Nhật Bản.

Cả hai hiệp định có quy mô gần tương đương. Các nước thành viên TPP chiếm 32% GDP của thế giới và 26% thương mại toàn cầu trong khi các nước RCEP chiếm 24% GDP thế giới và 28% thương mại toàn cầu.

Dưới đây là bảng so sánh giữa hai hiệp định trên:

RCEP

TPP

Đặc điểm chung

– Cam kết tự do hóa sâu hơn trong thương mại hàng hóa, dịch vụ và đầu tư

– Cam kết mở rộng

 

Khởi động từ năm 2013 và kết thúc vào năm 2015 Khởi động từ năm 2010 và có thể kết thúc vào 6 tháng đầu 2015
ASEAN là động lực/hạt nhân thúc đẩy Đứng đầu là Hoa Kỳ
Nhằm mục đích hình thành một hiệp định sâu sắc hơn các FTAs ASEAN + 1 và hỗ trợ hợp tác vì sự phát triển công bằng

Hướng tới thành lập một hiệp định FTA thế kỷ 21 giải quyết những vấn đề mới (tiêu chuẩn lao động và môi trường, cạnh tranh, doanh nghiệp nhà nước, mua sắm chính phủ, quyền sở hữu trí tuệ, v.v.)

Không phải là “gói cam kết tổng thể” (Lớp 1: thương mại hàng hóa; Lớp 2: thương mại dịch vụ và đầu tư; Lớp 3: di chuyển thể nhân, cạnh tranh, quyền sở hữu trí tuệ, mua sắm chính phủ) Phải là “tiếp cận trọn gói

RCEP có tác động như thế nào đến nền kinh tế của các nước thành viên trong tương lai?

Thứ nhất, Hiệp định RCEP tạo ra thị trường thương mại tự do đến 2,2 tỉ người

Con số này ước chừng chiếm khoảng 30% dân số thế giới. Với GDP khoảng 27 nghìn tỉ USD, chiếm khoảng 30% GDP toàn cầu và sẽ trở thành khu vực thương mại tự do lớn nhất trên thế giới. Với các cam kết về mở cửa thị trường trong lĩnh vực hàng hóa, dịch vụ và đầu tư và hài hòa hóa quy tắc xuất xứ giữa tất cả các bên tham gia sẽ tạo cơ hội để phát triển các chuỗi cung ứng mới trong khu vực.

Thứ hai, Hiệp định RCEP sẽ thiết lập thị trường xuất khẩu ổn định lâu dài cho Việt Nam và các nước ASEAN

Trước tình hình thế giới đầy biến động như 2020. Việc hình thành một khu vực thương mại tự do lớn nhất thế giới theo Hiệp định RCEP sẽ tạo ra một thị trường xuất khẩu ổn định dài hạn cho Việt Nam. Qua đó góp phần thực hiện chính sách xây dựng nền sản xuất định hướng xuất khẩu của ta.

Tác động của hiệp định RCEP với các nước thành viên

Tác động của hiệp định RCEP với các nước thành viên

Thứ ba, nó sẽ tạo nên một khuôn khổ ràng buộc pháp lý trong khu vực

Về chính sách thương mại, đầu tư, sở hữu trí tuệ, thương mại điện tử, giải quyết tranh chấp… góp phần tạo nên môi trường thương mại công bằng trong khu vực. Với các khung khổ hợp tác mới được đưa ra trong Hiệp định RCEP cùng với các FTA trước đây, chúng ta cùng một số nước ASEAN đang trở thành một điểm đến đáng tin cậy cho các nhà đầu tư quốc tế. Các lợi ích này thường mang ý nghĩa lâu dài cho nền kinh tế.

Thứ tư, Hiệp định RCEP sẽ góp phần đề cao vai trò trung tâm của ASEAN

Trong quá trình định hình cấu trúc khu vực do RCEP là liên kết kinh tế khu vực có quy mô lớn nhất mà ASEAN đóng vai trò dẫn dắt cho đến nay. Điều này tạo ra một vị thế mới của ASEAN trong mắt bạn bè thế giới. Càng quan trọng hơn trong việc hứa hẹn những hiệp định cùng với sự mở rộng quy mô hợp tác giữa các quốc gia trong khu vực và trên thế giới trong tương lai.

Đối với Việt Nam, tham gia RCEP tạo ra những cơ hội hiếm có nào?

Phát huy thế mạnh của Việt Nam

Những nước tham gia vào hiệp định hầu hết đều có nhu cầu nhập khẩu những mặt hàng thuộc thế mạnh của Việt Nam như nông, thủy sản.

Giảm tiêu chuẩn nhập khẩu, thị hiếu tương đồng giữa các thành viên

Bên cạnh đó, các tiêu chuẩn nhập khẩu trong hiệp định không quá khắt khe, thị hiếu tiêu dùng giữa các nước cũng khá tương đồng tạo điều kiện giao thương thuận lợi. Điều này tạo nên lợi thế rất rõ ràng so với hiệp định hợp tác các nước châu Á trong khu vực khác. Chưa xét chi nhiều, hãy nhìn vào tiêu chuẩn nhập khẩu của Hàn Quốc, Nhật Bản cùng những chính sách khiến bao nhiêu trường hợp các doanh nghiệp không đáp ứng nổi bị trả về.

Hưởng ưu đãi thuế quan

các thành viên như Trung Quốc, Hàn Quốc và những nước vốn là nguồn nguyên liệu chủ yếu đều nằm trong RCEP khiến vấn đề về quy tắc xuất xứ để hàng hóa xuất khẩu được hưởng thuế quan RCEP trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết. Hàng hóa Việt Nam có thể tăng khả năng đáp ứng điều kiện hưởng ưu đãi thuế quan. Đặc biệt là trong những thị trường như Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia,.

Những thách thức Việt Nam có thể trải qua khi trở thành thành viên của RCEP?

Sức ép cạnh tranh hàng hóa

Nhiều đối tác trong RCEP có cơ cấu sản phẩn tương tự như Việt Nam nhưng năng lực cạnh tranh mạnh hơn. Ở thời điểm hiện tại, hàm lượng giá trị gia tăng của hầu hết sản phẩm Việt Nam còn khiêm tốn.

Hàng hóa nhập khẩu vào Việt Nam ngày càng nhiều, đặc biệt là thị trường Trung Quốc

Với lợi thế hàng hóa phong phú, giá rẻ, nền kinh tế tỷ dân. Trung Quốc có thể gây ra những thách thức không hề nhỏ đến với các doanh nghiệp trong nước. Đây cũng được cho là một trong những nguyên nhân khiến Ấn Độ rút khỏi hiệp định trước khi được ký kết.

Hàng hóa Việt còn phụ thuộc nhiều vào nguồn nhập khẩu

Trong khi khả năng cải thiện vị trí trong chuỗi giá trị, mức độ tham gia cung cấp thương mại dịch vụ toàn cầu còn khiêm tốn.

Lời khuyên nào với các doanh nghiệp Việt Nam trong bối cảnh hàng loạt cơ hội mở cửa thị trường đang ở trước mắt?

Bộ trưởng Trần Tuấn Anh

Theo Bộ trưởng Bộ Công Thương: Trần Tuấn Anh

Các doanh nghiệp, hiệp hội cần chủ động tìm hiểu thông tin về các Hiệp định FTA để nắm vững cam kết của Việt Nam và các thị trường đối tác quan tâm. Bên cạnh đó, doanh nghiệp Việt Nam cần thay đổi tư duy kinh doanh trong bối cảnh mới. Lấy sức ép về cạnh tranh là động lực để đổi mới và phát triển.

Mặt khác, cùng với sự hỗ trợ của Bộ Công Thương, doanh nghiệp cũng cần chủ động tìm hướng hợp tác với các thị trường đối tác của Hiệp định để thu hút mạnh mẽ đầu tư trực tiếp vào Việt Nam nhằm tận dụng hiệu quả nguồn vốn và việc chuyển giao công nghệ từ các tập đoàn lớn.

Kết luận

Hiệp định RCEP tạo ra hàng loạt cơ hội hiếm có song song với những thách thức không hề nhỏ. Những doanh nghiệp nắm bắt thị trường, thời thế và thế mạnh của bản thân cùng mở rộng mối quan hệ từ nhiều phía sẽ tạo ra những bức phá vượt mục trong cuộc chiến sắp khai ngòi trong tương lai không xa nữa.

TIN LIÊN QUAN